تعریف بهره وری و عوامل اثرگذار در بهره وری

یکی از مواردی که همه سازمان ها و حتی انسانها به آن توجه دارند، موضوع بهره وری است، اینکه سازمانشان و یا اصلاً خودشان بهره وری بالایی داشته باشند.

اگر در تعریفی ساده بخواهیم بهره وری را در سازمانی توضیح دهیم، یعنی میزان خروجی و سود سازمان نسبت به هزینه ها.

یعنی اگر سازمانی بتواند با ثابت نگهداشتن کیفیت، از میزان هزینه های سازمانی خود کم کند، می تواند بگوید بهره وری ایجاد کرده است.در استاندارد ایزو ۹۰۰۰ از بهره وری بسیار گفته شده است و یکی از اهداف استاندارد ایزو ۹۰۰۱:۲۰۱۵ بالا بردن بهره وری سازمان در حوزه سیستم مدیریت کیفیت است.

اما تعریفی که استاندارد از بهره وری و عوامل کلیدی آن دارد، دو مقوله اثربخشی و کارایی است.

اینجا تعریفی از کارایی و اثربخشی را خواهیم داشت.

تعریف اثربخشی (effectiveness):

میزانیکه فعالیتهای برنامه ریزی شده تحقق یافته ونتایج برنامه ریزی شده بدست آمده است.

منظور از عبارت بالا این است که هرگاه شاخص هایی مرتبط با برنامه ریزی و با محوریت زمان داشته باشیم، از اثربخشی صحبت کرده ایم.

شاخص هایی مانند: مدت زمان تولید، تحویل به موقع ، برنامه ریزی، مدت زمان رسیدگی به شکایات مشتری و ….

تعریف کارایی (efficiency):

رابطه میان نتایج بدست آمده با منابع استفاده شده.

منظور از عبارت بالا این است که هرگاه شاخص هایی مرتبط با کار و منابع تعریف کردیم، یا هرگاه صحبت از پول به میان آمد، از کارایی صحبت کرده ایم.

بعنوان مثال: اتمام پروژه با بودجه مصوب، استفاده از حداقل نیروی انسانی، هزینه های تعمیرات و نگهداری و ….

حال سازمانی را می توانیم بهره وربنامیم که بتواند هر دو پارامتر اثربخشی و کارایی را داشته باشد.